RISKDETECTED · RİSK ANALİZİ YÖNTEMLERİ
Fine–Kinney risk analizi: puanlama ve örnek hesaplama
Fine–Kinney, tehlikeli olayın olasılığını, tehlikeye maruz kalma sıklığını ve olası sonucun şiddetini birlikte puanlar. R = O × F × Ş sonucu önceliklendirmeye yardım eder; ölçülmüş kaza olasılığı veya güvenlik belgesi değildir.
Hazırlayan: RiskDetected. Editoryal bilgilendirme; bağımsız uzman incelemesi yapılmış rapor değildir.
İçerik kontrolü:
Olasılık, frekans ve şiddet aynı şeyi anlatmaz
Olasılık, tanımlanan koşullarda olayın gerçekleşme ihtimaline ilişkin değerlendirmedir. Frekans, kişinin tehlikeli duruma ne sıklıkla maruz kaldığını; şiddet ise olay olursa makul olarak öngörülen zararı anlatır. “Her gün yapılıyor” frekansla ilgilidir; “Daha önce kaza olmadı” tek başına olasılığı açıklamaz.
Bir bakım işi ayda bir yapılıyor diye güvenli sayılmaz. Enerjisi kontrol edilmemiş makineye seyrek müdahale ağır sonuç doğurabilir. Tersine bir alanda sürekli bulunmak, her tehlikeli senaryoya sürekli maruz kalmak değildir. Önce kim, hangi iş sırasında, hangi enerjiyle karşılaşıyor sorusunu yanıtlayın.
Fine–Kinney ölçekleri nasıl okunur?
Literatürde kullanılan yaygın puan kümeleri aşağıdadır. Sayılar yüzde veya çalışan adedi değildir. Olasılığa 3 vermek “yüzde 30”, frekansa 6 vermek “altı çalışan” anlamına gelmez. Ölçek tanımlarını ve sınırların hangi sınıfa girdiğini kurumun yöntem dokümanında açıkça belirtin.
| Değişken | Yaygın puanlar | Puan verirken soru |
|---|---|---|
| Olasılık | 0,2 · 0,5 · 1 · 3 · 6 · 10 | Bu senaryo mevcut koşullarda ne kadar mümkün? |
| Frekans | 0,5 · 1 · 2 · 3 · 6 · 10 | Tehlikeli duruma maruziyet ne sıklıkta? |
| Şiddet | 1 · 3 · 7 · 15 · 40 · 100 | Olay olursa hangi zarar öngörülüyor? |
Örnek hesaplama: bakım alanına giden yaya
Bu eğitim kurgusunda çalışan her gün kullanılan bir araç yolunu geçerek bakım noktasına ulaşıyor olsun. Ekip kendi tanımladığı koşullara göre O = 3, F = 6 ve Ş = 40 seçerse R = 3 × 6 × 40 = 720 olur. Bu gerçek saha puanı değildir.
Değerli olan 720’den önce gelen gerekçedir: görüş mesafesi, fiziksel ayrım, alternatif erişim ve yoğunluk bilinmeden başka bir depoya aynı puan taşınamaz. Eksik veriyi kesin değerle kapatmayın.
Dayanak: İSG Akademik: Fine Kinney metodunun bir örnekle değerlendirilmesi
20, 70, 200 ve 400 eşikleri yasal sınırlar mı?
Hayır. Bu eşikleri kullanan uygulamalar bulunur; ancak bunlar mevzuatta bütün işyerleri için zorunlu tek Fine–Kinney tablosu değildir. Kuruluşun kullandığı aralıklar, sınır değerlerin hangi sınıfa girdiği ve her sınıfın karar karşılığı raporda açıklanmalıdır.
Düşük puan, yerine getirilmeyen yasal şartı ortadan kaldırmaz. Ciddi ve yakın tehlikede tablo rengini bekleyerek hareket edilmez. Kullanılan eşiklerin kaynağını ve kurum içi kabulünü doğrulayın.
Önlem yazmak riski azaltmak değildir
“Eğitim verilecek” yazılması güzergâhın değiştiğini göstermez. Planlanan, uygulanan ve doğrulanan kontrolü ayrı tutun. Olay gerçekleştiğinde zarar aynı kalıyorsa yalnız eğitim nedeniyle şiddeti otomatik düşürmeyin; hangi koşulun gerçekten değiştiğini açıklayın.
Bir satırda tehlike kaynağı, olay, etkilenen kişiler, mevcut önlem, puan gerekçesi, ilave kontrol, sorumlu, tarih ve doğrulama kaydı birbirini takip etmelidir. Tarihi dolan aksiyonun yeşile dönmesi, sahada kapandığı anlamına gelmez.
Fine–Kinney her işyeri için zorunlu mu?
Genel risk değerlendirmesi çerçevesi işyerinin faaliyet ve risklerine uygun yöntem seçilmesini esas alır; her işyeri için Fine–Kinney zorunluluğu getirmez. 5×5 ile Fine–Kinney sayıları aynı ölçek değildir ve doğrudan karşılaştırılamaz. Yöntem seçiminin gerekçesini kaydedin.
Fotoğraftan Fine–Kinney puanı verilebilir mi?
Fotoğraf görünür bulguya başlangıç sağlayabilir; maruziyet sıklığını, bakım geçmişini ve görünmeyen güvenlik işlevlerini tek başına doğrulamaz. RiskDetected puan ve rapor taslağına destek verir. Girdiler saha bilgisi ve yetkin kişi değerlendirmesiyle kontrol edilmelidir.
Kaynaklar
- Kinney ve Wiruth (1976): Practical Risk Analysis for Safety Management
- ÇSGB uzmanlık tezi: Fine–Kinney ölçekleri ve uygulaması
- İSG Akademik: Fine Kinney metodunun bir örnekle değerlendirilmesi
- ÇSGB: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü sıkça sorulan sorular
- Türkiye App Store: ürün açıklaması, sürüm notları ve yorumlar
- Google Play: Türkçe ürün açıklaması

